पाणी गेले खोल
उन्हाचा तडाखा वाढू लागल्यानंतर मुंबई-ठाण्यात पिण्याच्या पाण्याच्या टंचाईची चर्चा सुरू झाली आहे. मागील वर्षी झालेल्या अपुऱ्या पावसामुळे मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांमध्ये दहा टक्के कमी पाणीसाठा झाला, तर ठाणे जिल्ह्यातील ठाणे, कल्याण-डोंबिवली, उल्हासनगर, मिरा-भाईंदर, नवी मुंबई, भिवंडी या पालिकांना पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांमध्ये पाणीपातळी आठ ते दहा टक्के कमी झाली. परिणामी मुंबई-ठाण्यात येत्या पावसाळ्यापर्यंत पाणीकपात करावी लागली आहे. मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या धरणांमध्ये फक्त ३० टक्के, तर ठाणे जिल्ह्याच्या धरणांमध्ये ४६ टक्के पाणी शिल्लक आहे. या दोन्ही शहरांमध्ये पाण्याचे आव्हान मोठे आहे. त्याचा घेतलेला वेध.
सुमारे दीड कोटी लोकसंख्या असलेल्या मुंबईची तहान भागवण्यासाठी मुंबई महापालिकेच्या मालकीची अप्पर वैतरणा, मोडकसागर, तानसा, मध्य वैतरणा, विहार व तुळशी ही सहा धरणे असून, भातसा हे राज्य सरकारचे धरण आहे. सरकारला रॉयल्टी भरून पालिका या धरणातून पाणी उचलते. सहा धरणांपैकी विहार व तुळशी ही तुलनेने खूपच लहान धरणे आहेत. त्यामुळे पालिकेची सर्व मदार अप्पर वैतरणा, मध्य वैतरणा, तानसा व मोडकसागर या धरणांवर असते. या धरणांमध्ये सद्यस्थितीत सुमारे १०० ते १२५ दिवस म्हणजे जूनपर्यंत पुरेल एवढाच पाणीसाठा शिल्लक आहे. मागील वर्षी झालेल्या पावसात सात धरणांमध्ये मिळून ९१ टक्के इतका पाणीसाठा जमा झाला होता.
मुंबईला होणाऱ्या पाणीपुरवठ्यापैकी दररोज २७ टक्के, म्हणजे सुमारे ७५० दशलक्ष लिटर पाणी गळती व चोरीमध्ये वाया जाते, अशी पालिकेची आकडेवारी आहे. त्यावर पर्याय म्हणून १०० वर्ष जुन्या ब्रिटिशकालीन जलवाहिन्या बदलाचे काम मागील वर्षांपासून सुरू करण्यात आले आहे. तसेच भूमिगत जलबोगद्यांचा पर्याय स्वीकारण्यात आला आहे. शहर आणि उपनगरातील बोगद्यांचे काम पूर्ण झाले असून शेवटच्या टप्प्यात चेंबूर-वडाळा-परळ (९.७ किमी), चेंबूर-ट्रॉम्बे (५.५० किमी), पवई-वेरावली (२.२० किमी), पवई-घाटकोपर (४.४० किमी) ही कामे पूर्णत्वाच्या दिशेने आहेत.